Main menu

Podział i rodzaje mutacji

Genowe, inaczej punktowe (obejmują niewielki skrawek DNA w obrębie jednego genu):

  • Substytucja – zastępowanie jednej zasady azotowej inną zasadą
  • Delecja – wypadnięcie jednej lub kilku par nukleotydów
  • Insercja – wstawienie jednej lub kilku par nukleotydów

Chromosomowe (zmiany w jednym chromosomie lub w liczbie chromosomów):

  • Deficjencja – utrata fragmentu chromosomu
  • Duplikacja – podwojenie fragmentu chromosomu
  • Inwersja – obrócenie fragmentu chromosomu
  • Translokacja – fragment chromosomu zostaje przeniesiony na inny, niehomologiczny chromosom

Zmiany liczbowe:

  • Aneuploidia – zmiana pojedynczych liczb chromosomów
  • Monosomia – wypad jednego chromosomu (powoduje zespół Turnera)
  • Trisomia – dodanie o jeden chromosom za dużo (powoduje zespół Downa)
  • Polieuploidia – zmiana liczby całych chromosomów

Mutacje niekorzystne (najczęstsze) i korzystne (rzadkie):

  • Letalna – skrajnie niekorzystne, prowadzą do śmierci
  • Warunkowo-letalna – zmniejszona przeżywalność, prowadzą do upośledzenia organizmu
  • Neutralna – nie wywołuje żadnych efektów ubocznych, nie wpływają na organizm
  • Korzystna – pojawienie się cech, które zwiększają szansę na przetrwanie gatunku

Podział ze względu na możliwość dziedziczenia:

  • Mutacje dziedziczne – występują, jeżeli mutacja nastąpi w komórce płciowej (gamecie). Geny mogą zostać przekazane w ten sposób poprzez pojedynczy plemnik, komórkę jajową lub komórkę, z której może się rozwinąć cała linia komórek i powstaną z nich komórki rozrodcze. Ryzyko pojawienia się mutacji dziedzicznej wzrasta jeżeli, ktoś w najbliższej rodzinie miał raka, gdy jakiś krewny cierpiał na nowotwór w młodym wieku bądź miał pewne typy rzadkich nowotworów takich jak rak sutka, czy tarczycy.
  • Mutacje somatyczne – mutacja powstaje w komórce somatycznej (poza komórkami, które są przekazywane na potomstwo), więc jest niedziedziczna.
  • Mutacje aDNA – to podklasa mutacji somatycznych, która zachodzi po śmierci organizmu.